Online Zekat Hesaplama Robotu

İslam Fıkhında Zekat İbadetinin Önemi, Nisap Hesabı ve Hükümleri

İslam dininin beş temel şartından biri olan zekat, sözlük anlamı itibarıyla "temizlenme, arınma, bereket ve artma" manalarına gelir. Fıkhi bir terim olarak ise zekat; dinen zengin sayılan Müslümanların, belirli şartları taşıyan mallarından her yıl Kur'an-ı Kerim'de tayin edilen ihtiyaç sahiplerine verilmesi farz olan mali bir ibadettir. Yüce Allah Tevbe Sûresi 103. âyet-i kerimede: "Onların mallarından sadaka (zekat) al ki, bununla onları temizleyesin, arındırasın ve onlar için dua edesin..." buyurarak zekatın hem serveti hem de insan ruhunu cimrilikten temizleyen ilahi bir kalkan olduğunu beyan etmiştir.

Zekat Nisap Miktarı Nedir? 80.18 Gram Altın Ölçüsü

Bir kimsenin İslami ölçülere göre dinen zengin sayılabilmesi ve kendisine zekat vermenin farz olabilmesi için sahip olduğu mal varlığının nisap miktarına ulaşması gerekir. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu ve İslam fıkıh meclislerinin ittifak ettiği güncel nisap miktarı 80.18 gram altın (veya buna denk nakit para, döviz, hisse senedi ve ticaret emtiası) olarak kabul edilmektedir. Gümüşte ise nisap miktarı klasik kaynaklarda 200 dirhem (595 gram) olarak belirlenmiş olsa da, günümüzde paranın satın alma gücü ve ortak kıymet standardı altın üzerinden hesaplanmaktadır.

Hangi Varlıklar Zekata Dahil Edilir, Hangileri Edilmez?

Zekat matrahı belirlenirken kişinin elindeki tüm potansiyel nemalanan (üreyen, artan) iktisadi kıymetler toplanır. Zekata tabi olan ve olmayan mallar şu şekilde sınıflandırılır:

• Zekata Tabi Olan Mallar: Altın külçe, ziynet altınları, bilezikler, çeyrek/yarım/cumhuriyet altınları, Türk Lirası, döviz (Dolar, Euro vb.), vadesiz mevduatlar, katılım bankası katılma hesapları, satılmak üzere alınan ticaret malları ve stoklar, hisse senetleri ve tahsili kesin alacaklar. Bunların toplam değeri üzerinden %2.5 (kırkta bir) oranında zekat tahakkuk eder.
• Havaic-i Asliye (Asli İhtiyaçlar - Zekattan Muaf): Oturulan ev, binek araba, ev eşyaları, giysiler, mesleki aletler, kışlık yakacak ve yiyecekler gibi temel yaşam gereçleri zekata tabi değildir. Bir kişinin milyonlarca lira değerinde evi veya arabası olsa dahi, eğer kenarda 80.18 gr altın değerinde ticaret malı veya nakdi yoksa zekat vermekle mükellef değildir.

Zekat Kimlere Verilir? (Tevbe Sûresi 60. Âyet)

Kur'an-ı Kerim Tevbe Sûresi 60. âyette zekatın sarf edilebileceği sekiz sınıfı kesin sınırlarla belirlemiştir:

1. Fakirler: Geliri olan ancak asli ihtiyaçlarını karşılamaya yetmeyen ve nisap miktarından az malı olanlar.
2. Miskinler: Hiçbir geliri ve mal varlığı bulunmayan çaresiz kimseler.
3. Zekat Memurları: Zekat toplamak ve dağıtmakla görevlendirilen yetkililer.
4. Müellefe-i Kulûb: Kalpleri İslam'a ısındırılmak istenen kimseler.
5. Köle ve Esirler: Hürriyetine kavuşturulmak istenen kimseler.
6. Borçlular (Garimîn): Borcunu ödeyecek imkanı bulunmayan borçlular.
7. Fi-Sebilillah (Allah Yolunda Olanlar): İlmi yayan talebeler, din ve vatan müdafaasında bulunanlar.
8. İbnü's-Sebil (Yolda Kalmışlar): Memleketinde zengin olsa bile gurbette parası tükenen yolcular.

Zekat Kimlere Kesinlikle Verilemez?

Kişi usûl ve fürûuna zekat veremez. Yani anne, baba, büyükanne, büyükbaba (usûl) ile çocuklar, torunlar (fürû) zekat alamazlar. Zira bu kimselere bakmak mükellefin hukuki ve ahlaki görevidir; onlara zekat vermek kendi servetini korumak anlamına gelir. Aynı şekilde karı-koca da birbirine zekat veremez. Zengin kimselere, gayrimüslimlere ve Hz. Peygamber'in (s.a.s.) soyundan gelen Ehl-i Beyt'e de zekat verilmesi caiz değildir. Ancak kardeş, amca, dayı, teyze, hala, kayınvalide ve komşular fakir iseler onlara zekat verilmesi hem zekat hem de sıla-i rahim ecri kazandırır.

Zekat Hesaplama Formülü Nasıl Çalışır?

Yukarıdaki akıllı robotumuz şu adımlarla hesaplama yapar:
(Mevcut Altın Gramı × Anlık Gram Altın Fiyatı) + Nakit TL + Dövizler + Hisse Senetleri + Alacaklar - Vadesi Gelmiş Borçlar = Net Zekat Matrahı.
Eğer Net Matrah ≥ (80.18 × Gram Altın Fiyatı) ise:
Ödenecek Zekat = Net Matrah × 0.025 (kırkta bir).

Zekat Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)