Borsada hisse senedi alıp satmak caiz midir?
Fıkhî Hüküm ve Açıklama
Hisse senedi almak, o şirketin sermayesine ve mal varlığına meşru oranda ortak olmak demektir. Şirketin ana faaliyet alanı dinen helal olan ürün ve hizmetler (örneğin gıda, teknoloji, sanayi, ulaşım) üzerine ise ve faiz, kumar, alkol gibi dinen yasaklanmış gelir kaynaklarından beslenmiyorsa borsada alım satım yapmak caizdir. Ancak manipülasyon, spekülatif işlemler ve açığa satış gibi belirsizlik içeren yöntemler caiz görülmemektedir.Din İşleri Yüksek Kurulu Borsalar ve Menkul Kıymetler Raporu.
Yapay Zeka & Fıkhî Analiz: Kapsamlı İnceleme
İslam fıkhı kaynakları, mezhep içtihatları ve güncel fetva müktesebatı ışığında hazırlanmıştır.1. Hisse Senedinin Fıkhî Mahiyeti: Şirket Ortaklığı (Şirket-i İnan)
Borsada işlem gören bir hisse senedi (pay), o anonim şirketin fabrikasına, makinelerine, ticari alacaklarına ve sermayesine orantılı bir ortaklık belgesidir. İslam fıkhında ortaklık akitleri (müşâreke / şirket-i inan) meşru ve teşvik edilmiş ticari modellerdir. Dolayısıyla prensip olarak şirketlere hisse yoluyla ortak olmak caizdir.
2. Katılım Finans İlkeleri ve Helal Hisse Filtreleri
Bir hisse senedinin helal dairesinde alınıp satılabilmesi için İslam Fıkıh Akademisi ve Katılım Bankacılığı Danışma Kurulu şu üç temel şartı aramaktadır:
- Faaliyet Alanının Helal Olması: Şirketin ana iştigal konusu alkol, domuz eti, kumar, faizli bankacılık, gayrimeşru eğlence veya silah kaçakçılığı gibi İslam'ın haram kıldığı sahalarda olmamalıdır.
- Faizli Borçluluk Oranı: Şirketin toplam faizli borçlarının toplam piyasa değerine oranının belirli bir makul eşiği (genellikle %30-33) aşmaması gerekir.
- Faizli Gelir Filtresi: Şirketin faizli mevduat veya repo gelirlerinin toplam cirosuna oranının %5'in altında bulunması ve elde edilen temettü içerisindeki bu arızi faiz payının arındırılarak (tathîr) fakirlere tasadduk edilmesi icap eder.
3. Gün İçi Spekülasyon ile Yatırımcılık Ayrımı
Açığa satış (olmayan malı satma), vadeli kaldıraçlı işlemler ve tamamen spekülasyona dayalı kumar benzeri vur-kaç işlemleri caiz değildir. Şirketin büyümesine, istihdamına ve kar payına ortak olmak gayesiyle yapılan reel hisse yatırımları ise helaldir.